దక్షిణాది సినీ సంగీత ప్రపంచంలో ఒక సువర్ణ అధ్యాయం ముగిసింది. తన అమాయకత్వంతో కూడిన గొంతుతో, మంత్రముగ్ధులను చేసే ఆలపనలతో ఆరు దశాబ్దాల పాటు కోట్లాది మంది హృదయాలను ఓలలాడించిన దిగ్గజ నేపథ్య గాయని ఎస్. జానకి (88) జూలై 11 శనివారం సాయంత్రం మైసూరులో కన్నుమూశారు. వయోభారంతో బాధపడుతున్న ఆమె గుండెపోటుతో తుదిశ్వాస విడిచినట్లు కుటుంబ సభ్యులు ధృవీకరించారు. జానకమ్మ మృతితో చిత్ర పరిశ్రమ తీవ్ర విషాదంలో మునిగిపోయింది.

1938 ఏప్రిల్ 23న ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంటూరు జిల్లా, రేపల్లె తాలూకాకు చెందిన పల్లపట్ల గ్రామంలో శ్రీరామమూర్తి, సత్యవతి దంప‌తుల‌కు ఎస్‌.జాన‌కి జ‌న్మించారు. ఆమె తండ్రి శ్రీరామమూర్తి ఉపాధ్యాయుడిగా, ఆయుర్వేద వైద్యుడిగా పనిచేశారు. 1959లో వి.రామ్‌ప్రసాద్‌తో ఆమె వివాహం జరిగింది. జానకమ్మ సంగీత ప్రస్థానంలో ఆమె భర్త రామ్‌ప్రసాద్ గారు ఎంతో ప్రోత్సాహాన్ని అందించారు, ప్రతి రికార్డింగ్‌కు ఆమెతో పాటే తోడుగా ఉండేవారు. ఆయన 1997లో గుండెపోటుతో మరణించారు. జాన‌కి, రామ్‌ప్ర‌సాద్ దంప‌తుల‌కు మురళీకృష్ణ అనే ఏకైక కుమారుడు ఉన్నారు. ఆయన భరతనాట్య కళాకారుడిగా, నటుడిగా (తెలుగులో ‘వినాయకుడు’, ‘మల్లెపువ్వు’ వంటి చిత్రాల్లో నటించారు) గుర్తింపు తెచ్చుకున్నారు. మురళీకృష్ణ కూడా ఇటీవలే 2026 జనవరిలో హఠాన్మరణం చెందారు. ఆయన భార్య పేరు ఉమ (క్లాసికల్ డ్యాన్సర్). వీరికి వర్ష, అప్సర అనే ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.

1. ఆరు దశాబ్దాల ప్రస్థానం.. 50 వేలకు పైగా పాటలు!

1938 ఏప్రిల్ 23న ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంటూరు జిల్లా రేపల్లె తాలూకా పల్లపట్ల గ్రామంలో జన్మించిన జానకమ్మ.. చిన్నతనం నుంచే సంగీతంపై మక్కువ పెంచుకున్నారు. 1957లో తమిళ చిత్రం ‘విధియిన్ విలయట్టు’ ద్వారా గాయనిగా ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించారు. అదే ఏడాది ‘ఎమ్మెల్యే’ సినిమాలోని “నీ నవ్వే నీ జగాన…” అనే పాటతో తెలుగు ఇండస్ట్రీలోకి అడుగుపెట్టారు. ఆ తర్వాత వెనక్కి తిరిగి చూసుకోకుండా తెలుగు, తమిళం, కన్నడ, మలయాళంతో పాటు దాదాపు 17 భాషల్లో 50,000 పైగా పాటలు పాడి భారతీయ సంగీత ప్రపంచంలో అరుదైన రికార్డు సృష్టించారు. పసిపిల్లల గొంతుతో పాడాలన్నా, పండితులను మెప్పించే శాస్త్రీయ సంగీతమైనా, పల్లె పదాల జానపదాలైనా జానకమ్మకు వెన్నతో పెట్టిన విద్య. ‘స్వాతిముత్యం’ సినిమాలో “చిన్నారి పొన్నారి కిట్టయ్య…” పాటలో ఆమె పలికించిన పసితనం, అమాయకత్వం ఎప్పటికీ మరువలేనివి. గానగంధర్వుడు ఎస్.పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యంతో కలిసి ఆమె పాడిన వేలాది యుగళ గీతాలు తెలుగు సినీ చరిత్రలోనే ఒక మైలురాయిగా నిలిచిపోతాయి. రజనీకాంత్, కమల్ హాసన్, చిరంజీవి వంటి దిగ్గజాల చిత్రాలకు ఆమె పాటలే ప్రాణ ప్రతిష్ఠ చేశాయి.

అవార్డులు.. పద్మభూషణ్‌ తిరస్కరణ!

ఎస్.జానకి అద్భుత ప్రతిభకు ఎన్నో పురస్కారాలు దాసోహమన్నాయి. ఉత్త‌మ గాయ‌నిగా నాలుగు సార్లు జాతీయ అవార్డు అందుకున్నారు. వివిధ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుంచి 31 సార్లు రాష్ట్ర స్థాయి పురస్కారాలు (అత్యధిక నంది అవార్డులతో సహా).  అయితే, 2013లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రకటించిన ‘పద్మభూషణ్’ అవార్డును ఆమె నమ్రతతో తిరస్కరించారు. దక్షిణ భారత కళాకారులకు దక్కాల్సిన గుర్తింపు చాలా ఆలస్యంగా దక్కుతోందని, దేశంలోనే అత్యున్నతమైన ‘భారతరత్న’కు మాత్రమే ఆమె అర్హురాలని అభిమానులు ఎప్పుడూ నమ్ముతారు.

2016లోనే పాటలకు స్వస్తి..

వయసు రీత్యా, 2016లో కన్నడ సినిమా ‘ప్రవాసి’ కోసం పాడిన ‘అమ్మ పూజే’ అనే పాటతో ఆమె తన సుదీర్ఘ గాన ప్రయాణానికి అధికారికంగా విరామం ప్రకటించారు. ఆ తర్వాత మైక్ పట్టుకోనని చెప్తూ, ప్రశాంతమైన విశ్రాంత జీవితాన్ని గడుపుతూ వచ్చారు. సంగీత ప్రియుల నివాళి: జానకమ్మ భౌతికంగా మన మధ్య లేకపోయినా.. ఆమె పాడిన వేలాది పాటలు తరాలు మారినా ఎప్పటికీ సజీవంగానే ఉంటాయి. తెలుగు వారి గుండెల్లో ‘గాన కోకిల’గా ఆమె స్థానం శాశ్వతం.